Het grootste taboe
Seksueel geweld tegen mannen is misschien wel het grootste taboe binnen partnergeweld. Toch bestaat het: mannen kunnen slachtoffer zijn van seksueel geweld, ook binnen een vaste relatie of huwelijk, en ook door een vrouwelijke partner. Belgisch onderzoek toont dat ongeveer één op de vijf mannen ooit fysiek seksueel geweld meemaakt.
Seksuele dwang binnen een relatie is vaak niet fysiek gewelddadig. Het kan gaan om:
- aanhoudende druk nadat je nee hebt gezegd;
- emotionele chantage ("als je van me hield, zou je wel willen");
- dreigen met ruzie, straf of afwijzing als je weigert;
- doorgaan terwijl je aangaf te willen stoppen;
- seksuele handelingen terwijl je sliep of te veel gedronken had om vrij te kunnen beslissen.
Herken je dit soort druk ook op andere vlakken in je relatie? Lees dan verder bij signalen herkennen.
Instemming: wat de wet sinds 2022 zegt
Met de wet van 21 maart 2022 (in werking sinds 1 juni 2022) kreeg België een nieuw seksueel strafrecht waarin toestemming centraal staat. De kernpunten:
- Toestemming moet uit vrije wil gegeven zijn en wordt beoordeeld in het licht van de omstandigheden.
- Toestemming kan niet worden afgeleid uit het uitblijven van verweer: wie bevriest of niet protesteert, stemt daarmee niet toe.
- Toestemming kan op elk ogenblik worden ingetrokken, vóór of tijdens de seksuele handeling.
- Er is geen toestemming wanneer misbruik wordt gemaakt van een kwetsbare toestand, bijvoorbeeld door angst, alcohol of slaap.
Een relatie of huwelijk betekent dus geen permanente instemming. Verkrachting binnen het huwelijk of de relatie is in België strafbaar, en de wet is genderneutraal geformuleerd: ze beschermt mannen even goed als vrouwen.
Je lichaam kan reageren zonder dat jij dat wilt
Veel mannen twijfelen achteraf aan zichzelf omdat hun lichaam reageerde tijdens wat er gebeurde. Dat verdient een duidelijk medisch antwoord: lichamelijke reacties zijn reflexen, gestuurd door je zenuwstelsel — niet door je wil. Ze kunnen optreden bij stress, angst of aanraking, ook als je iets absoluut niet wilt.
Een lichamelijke reactie is dus geen instemming en geen teken dat je het "eigenlijk wel wilde". Hetzelfde geldt voor bevriezen: verstijven en niet kunnen reageren is een normale, automatische reactie op bedreiging. Niets daarvan maakt wat er gebeurde jouw schuld.
Zorgcentra na Seksueel Geweld: ook voor mannen
België telt tien Zorgcentra na Seksueel Geweld (ZSG), verbonden aan een ziekenhuis: in Antwerpen (Edegem), Brussel, Leuven, Genk, Gent, Roeselare, Charleroi, Luik, Namen en Aarlen. Ze zijn er uitdrukkelijk ook voor mannen. Een ZSG biedt op één plek:
- medische zorg — verzorging van letsels en preventieve behandeling;
- forensisch onderzoek — sporenafname door speciaal opgeleide verpleegkundigen, met jouw toestemming;
- psychologische opvang — voor jou en je naasten;
- de mogelijkheid tot aangifte — bij speciaal opgeleide zedeninspecteurs, maar alleen als jij dat wilt.
Een ZSG is 24/7 open, gratis en toegankelijk zonder afspraak of verwijzing. Je hoeft geen aangifte te doen om er geholpen te worden: verzameld bewijsmateriaal wordt gedurende een afgesproken termijn bewaard, zodat je later nog kunt beslissen.
Wat je nu kunt doen
- Binnen 7 dagen na de feiten: ga zo snel mogelijk naar een ZSG. Sporenafname is alleen in die periode mogelijk. Probeer je vooraf niet te wassen en bewaar de kleding die je droeg.
- Ook na die termijn: tot ongeveer een maand na de feiten kun je bij een ZSG terecht voor gratis medische en psychologische zorg.
- Je huisarts is een vertrouwde eerste stap: voor onderzoek, een medisch attest en doorverwijzing.
- Praten helpt: bel 1712 — gratis, anoniem, en het nummer verschijnt niet op je factuur.
- Aangifte kan, maar hoeft niet meteen. Lees wat je kunt verwachten bij aangifte doen.
- Voel je je thuis niet veilig? Bekijk het veiligheidsplan of hulp in crisis.
Herstel is mogelijk
Seksueel geweld kan diepe sporen nalaten: herbelevingen, schaamte, vermijden van intimiteit. Die klachten zijn goed behandelbaar. Lees meer over traumatherapie en herstel.
Veelgestelde vragen
Kan een man verkracht worden door een vrouw?
Ja, juridisch én feitelijk. Het Belgische seksueel strafrecht is sinds de wet van 21 maart 2022 genderneutraal geformuleerd: verkrachting is elke daad van seksuele penetratie, van welke aard en met welk middel ook, gepleegd op een persoon of met behulp van een persoon die daar niet in toestemt. Wie de feiten pleegt of ondergaat, man of vrouw, maakt juridisch geen verschil — ook niet binnen een relatie of huwelijk.
Ik reageerde fysiek — betekent dat dat ik het wilde?
Nee. Lichamelijke reacties zijn reflexen die door je zenuwstelsel worden gestuurd, niet door je wil. Ze zeggen niets over instemming en zijn geen teken dat je het wilde. Ook de wet is hier duidelijk: toestemming kan niet worden afgeleid uit het uitblijven van verweer. Bevriezen of lichamelijk reageren betekent dus niet dat je toestemde.
Moet ik aangifte doen om hulp te krijgen bij een Zorgcentrum na Seksueel Geweld?
Nee. Je kunt bij een Zorgcentrum na Seksueel Geweld terecht voor medische zorg, forensisch onderzoek en psychologische opvang zonder aangifte te doen. Eventueel verzameld bewijsmateriaal wordt gedurende een afgesproken termijn bewaard, zodat je later alsnog kunt beslissen of je aangifte doet.
Wat als het al langer dan zeven dagen geleden is?
Sporenonderzoek is dan meestal niet meer mogelijk, maar hulp wel. Tot ongeveer een maand na de feiten kun je bij een Zorgcentrum na Seksueel Geweld terecht voor gratis medische en psychologische zorg. Is het langer geleden, dan helpen je huisarts, 1712 of een traumatherapeut je verder. Aangifte doen kan ook later nog.