Wetenschappelijke bronnen

Ines Keygnaert

Kernpublicaties

• "Big boys don't cry: a critical interpretive synthesis of male sexual victimization" (2020, Trauma, Violence & Abuse) — DOI 10.1177/1524838018816979 — open access — peer-reviewed
  Syntheseert hoe dominante genderrollen en verkrachtingsmythes de onderrapportage van mannelijke slachtofferschap versterken, en hoe dit zelfidentificatie en hulpzoekgedrag remt.
• "Screening for and disclosure of domestic violence during the COVID-19 pandemic…" (2023, IJERPH) — DOI 10.3390/ijerph20043519 — open access — peer-reviewed
  In 4.295 huisartsenpraktijken (33 landen) rapporteerde een minderheid meer disclosure; DV werd minder proactief besproken dan andere aandoeningen — onderbouwt nood aan opleiding.
• "Locked up at home: a cross-sectional study into the effects of COVID-19 lockdowns on domestic violence in households with children in Belgium" (2022, BMC Public Health) — DOI 10.1186/s12889-022-14135-3 — open access — peer-reviewed — België-specifiek
  Koppelt lockdownrisico op kindermishandeling aan stress, huishoudgrootte en intergenerationele geweldsclusters; pleit voor training van zorg- en schoolprofessionals.
• "Establishing sexual assault care centres in Belgium…" (2018, BMC Health Services Research) — DOI 10.1186/s12913-018-3608-6 — open access — peer-reviewed — België-specifiek
  Survey bij Belgische ziekenhuizen toont lacunes in kennis/ervaring bij zorgverleners en beperkte psychosociale follow-up.

Relevantie voor deze website

De publicatielijn koppelt mannelijke underreporting direct aan sociale scripts over mannelijkheid en "ideale slachtoffer"-beelden. Daarnaast kwantificeert en contextualiseert de lijn rond DV-screening dat disclosure in de eerste lijn beperkt blijft zonder proactieve communicatie en training.

Citaties (APA)

Depraetere, J., Vandeviver, C., Vander Beken, T., & Keygnaert, I. (2020). Big boys don't cry: A critical interpretive synthesis of male sexual victimization. Trauma, Violence & Abuse, 21(5), 991–1010. https://doi.org/10.1177/1524838018816979

Fomenko, E., De Schrijver, L., Vandeviver, C., & Keygnaert, I. (2022). Locked up at home: A cross-sectional study into the effects of COVID-19 lockdowns on domestic violence in households with children in Belgium. BMC Public Health, 22(1), 1719. https://doi.org/10.1186/s12889-022-14135-3

Fomenko, E., Keygnaert, I., Van Poel, E., Collins, C., et al. (2023). Screening for and disclosure of domestic violence during the COVID-19 pandemic: Results of the PRICOV-19 cross-sectional study in 33 countries. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(4), 3519. https://doi.org/10.3390/ijerph20043519

Vandenberghe, A., Hendriks, B., Peeters, L., Roelens, K., & Keygnaert, I. (2018). Establishing sexual assault care centres in Belgium: Health professionals' role in the patient-centred care for victims of sexual violence. BMC Health Services Research, 18, 807. https://doi.org/10.1186/s12913-018-3608-6

UGent-profiel · ICRH-profiel

Kasia Uzieblo

Kernpublicaties

• "Unwanted pursuit behavior after breakup: occurrence, risk factors, and gender differences" (2015, Journal of Family Violence) — DOI 10.1007/s10896-015-9687-9 — open access — peer-reviewed
  In 631 ex-partners was het gemiddelde aantal ongewenste toenadering na relatiebreuk vergelijkbaar tussen mannen en vrouwen; voorspellers lagen in rumination, angstige hechting en borderlinetrekken.
• "Mental health and domestic violence in LGB+ persons during lockdown measures in Belgium" (2021, Tijdschrift voor Genderstudies) — DOI 10.5117/TVGN2021.2.005.DESC — open access — België-specifiek
  Circa een derde van de Belgische steekproef rapporteerde minstens één DV-incident tijdens lockdown; de paper linkt DV ook aan extra hulpzoekbarrières.
• "Risicotaxatie bij partnergeweld: een stand van zaken" (2011, hoofdstuk in Partnergeweld: als liefde een gevecht wordt, Acco)
  Praktijkkader voor risicotaxatie bij partnergeweld; toegang beperkt (boekuitgave).

Relevantie voor deze website

De UPB-studie toont aan dat post-separatiegedrag niet automatisch gegenderd mag worden: frequenties kunnen vergelijkbaar zijn tussen mannen en vrouwen, terwijl voorspellende factoren (rumination) differentieel kunnen werken. De DV/LGB+-paper benoemt dat dominante heteronormatieve DV-kaders groepen onzichtbaar maken.

Citaties (APA)

De Smet, O., Uzieblo, K., Loeys, T., Buysse, A., & Onraedt, T. (2015). Unwanted pursuit behavior after breakup: Occurrence, risk factors, and gender differences. Journal of Family Violence, 30(6), 753–767. https://doi.org/10.1007/s10896-015-9687-9

De Schrijver, L., De Buyser, S., Uzieblo, K., Vandeviver, C., & Keygnaert, I. (2021). Mental health and domestic violence in LGB+ persons during lockdown measures in Belgium. Tijdschrift voor Genderstudies, 24(2), 143–160. https://doi.org/10.5117/TVGN2021.2.005.DESC

Uzieblo, K., & Groenen, A. (2011). Risicotaxatie bij partnergeweld: Een stand van zaken. In A. Groenen, G. Vervaeke, & E. Jaspaert (Eds.), Partnergeweld: als liefde een gevecht wordt (pp. 251–268). Acco.

VUB-profiel · Aanstelling 1712-coördinator

Anne Groenen

Kernpublicaties en -materialen

• "Partnergeweld: een veelkoppige ontwrichting in afhankelijkheidsrelaties" (2021, Tijdschrift Klinische Psychologie) — open access PDF — België-specifiek
  Benadrukt partnergeweld als multidimensionaal probleem met wisselende dynamieken; positioneert nood aan wetenschappelijk onderbouwde methodieken en betere afstemming met politie/justitie.
• "Hoe schat ik het risico op nieuw partnergeweld in?" (workshopdocument) — open access PDF — praktijktraining — België-specifiek
  Structureert risicodenken in identificeren–inschatten–informeren, met onderscheid statische/dynamische factoren; intieme terreur als expliciete categorie.
• Als liefde overleven wordt: De vele gezichten van partnergeweld (2020, Pelckmans Pro) — ISBN 978-94-6337-224-4
  Toegankelijke duiding van partnergeweld voor slachtoffers en hulpverleners; inzetbaar als publieksbron voor herkenningskaders.
• "Intieme terreur in relaties" (2021, sociaal.net) — open access
  Brugtekst voor coercive control/intimate terror richting hulpverlening en publiek.

Relevantie voor deze website

Groenen's kernbijdrage zit in operationalisering: partnergeweld als dynamisch proces, met nood aan begripshelderheid, risicodenken en intersectorale afstemming. Voor mannelijke slachtoffers biedt dit een taal om psychologisch geweld, isolatie en post-separatiepatronen te rubriceren zonder het te reduceren tot "conflict".

Citaties (APA)

Groenen, A., & Reggers, S. (2021). Partnergeweld: Een veelkoppige ontwrichting in afhankelijkheidsrelaties. Tijdschrift Klinische Psychologie, 51(4), 304–312.

Groenen, A., & Dierickx, S. (z.d.). Hoe schat ik het risico op nieuw partnergeweld in? (Workshopdocument). UCLL Resilient People.

Le Compte, T.-M., & Groenen, A. (2020). Als liefde overleven wordt: De vele gezichten van partnergeweld. Pelckmans Pro. ISBN 978-94-6337-224-4.

UCLL-profiel · UCLL Resilient People

Vivienne de Vogel

Kernpublicaties

• "Gender-Sensitive Violence Risk Assessment: Predictive Validity of Six Tools in Female Forensic Psychiatric Patients" (2019, Criminal Justice and Behavior) — DOI 10.1177/0093854818824135 — open access — peer-reviewed
  Multicenter dossiercodering van 78 vrouwen (gem. follow-up 11,8 jaar): matige predictie voor recidive in het algemeen maar lage predictie voor geweld; START (Vulnerability), HCR-20V3 en FAM scoorden relatief het best.
• "[Risicotaxatie bij gewelddadige vrouwen: ontwikkeling van de 'Female Additional Manual' (FAM)]" (2012, Tijdschrift voor Psychiatrie) — open access — peer-reviewed
  Motiveert dat risicofactoren en geweldpaden bij vrouwen kunnen verschillen van die bij mannen; introduceert FAM als aanvulling op HCR-20 voor gender-sensitieve inschatting.
• "The HCR-20 in personality disordered female offenders: A comparison with a matched sample of males" (2005, Clinical Psychology & Psychotherapy) — DOI 10.1002/cpp.452 — peer-reviewed
  In een NL forensische steekproef (42 vrouwen, gematcht met 42 mannen) worden bruikbaarheid en betrouwbaarheid van HCR-20 in vrouwelijke populaties onderzocht.
• Female Additional Manual (FAM): Additional guidelines to the HCR-20 Version 3 for assessing risk for violence in women (2012, Eburon) — praktijkhandleiding
  Operationaliseert vrouw-specifieke risicodomeinen naast gender-neutrale kaders.

Relevantie voor deze website

De Vogel's werk ondersteunt de hypothese dat female-perpetrated IPV en coercive/psychologische patronen relatief makkelijk buiten beeld blijven wanneer evaluatie-instrumenten op mannelijke geweldpatronen zijn geijkt. De 2019-studie kwantificeert dat predictieve validiteit voor gewelddadige recidive bij vrouwen laag kan zijn, zelfs wanneer meerdere tools worden gecombineerd.

Citaties (APA)

de Vogel, V., Bruggeman, M., & Lancel, M. (2019). Gender-sensitive violence risk assessment: Predictive validity of six tools in female forensic psychiatric patients. Criminal Justice and Behavior, 46(4), 528–549. https://doi.org/10.1177/0093854818824135

de Vogel, V., & de Ruiter, C. (2005). The HCR-20 in personality disordered female offenders: A comparison with a matched sample of males. Clinical Psychology & Psychotherapy, 12(3), 226–240. https://doi.org/10.1002/cpp.452

de Vogel, V., de Vries Robbé, M., van Kalmthout, W., & Place, C. (2012). Risicotaxatie bij gewelddadige vrouwen: Ontwikkeling van de Female Additional Manual (FAM). Tijdschrift voor Psychiatrie, 54(4), 329–338.

de Vogel, V., de Vries Robbé, M., van Kalmthout, W., & Place, C. (2012). Female Additional Manual: Additional guidelines to the HCR-20 Version 3 for assessing risk for violence in women. Eburon.

DFZS-profiel · Maastricht University · Hogeschool Utrecht

IPV-PRO&POL

Kernoutputs

• Final report (2022, BELSPO) — open access PDF — institutioneel rapport — België-specifiek
  Bevat expliciete secties over slachtoffertwijfel in justitiële trajecten, bewijsproblematiek bij psychologisch/"invisible" geweld, en de moeilijkheid om coercive control te identificeren in gerechtelijke dossiers.
• Empirische bevindingen over mannelijke slachtoffers (in final report)
  In de slachtofferinterviews waren 10 mannen; bij hen werd psychologisch geweld het vaakst genoemd, gevolgd door fysiek en verbaal geweld; daarnaast isolatie, post-separatiegeweld en — in twee gevallen — gedwongen seksuele handelingen door vrouwelijke partner.
• "Getting out from intimate partner violence: Dynamics and processes" (2022, Journal of Family Violence) — DOI 10.1007/s10896-020-00245-2 — open access via PMC — peer-reviewed — België-specifiek
  Kwalitatieve analyse (21 slachtoffers: 18 vrouwen, 3 mannen) beschrijft acht fasen in "getting out"-processen, inclusief post-separatieperiode; mannen zijn als onderbestudeerd gepositioneerd.

Relevantie voor deze website

IPV-PRO&POL levert twee concrete evidence-hooks: (1) mannelijke slachtoffers rapporteren vaak psychologisch geweld en isolatie, aangevuld met post-separatiedynamieken en soms seksuele dwang door vrouwelijke partners; (2) slachtoffers ervaren schroom, schaamte en verwachting van ongeloof, terwijl bewijslast bij psychologisch geweld disclosure en juridische opvolging bemoeilijkt.

Citaties (APA)

Vanneste, C. (Ed.), Coene, G., Dziewa, A., Eggerickx, T., Fallon, C., Glowacz, F., Lemonne, A., Mahieu, V., Plavsic, A., Rousseaux, X., Sanderson, J.-P., Thiry, A., Vergaert, E., Withaeckx, S., et al. (2022). Intimate partner violence: Impact, processes, evolution and related public policies in Belgium (Final report). Belgian Science Policy Office.

Dziewa, A., & Glowacz, F. (2022). Getting out from intimate partner violence: Dynamics and processes. A qualitative analysis of female and male victims' narratives. Journal of Family Violence, 37(4), 643–656. https://doi.org/10.1007/s10896-020-00245-2

IPV-PRO&POL consortium. (2017–2021). IPV-PRO&POL project fiche. Belgian Science Policy Office (BRAIN-be). EN PDF · NL PDF

Projectfiche (EN) · Final report (PDF)

EU-GBV-enquête België (2021–2022)

Over de studie

De EU-GBV-enquête (European Survey on Gender-Based Violence) is een Europese bevolkingsenquête over gendergerelateerd geweld, uitgevoerd in 2021–2022 in 18 EU-lidstaten en 5 partnerlanden. In België werd een representatieve steekproef van de bevolking tussen 18 en 74 jaar bevraagd (N=5.494: 4.529 vrouwen en 965 mannen). De enquête focust primair op ervaringen van vrouwen, in lijn met het Verdrag van Istanbul. De mannencijfers zijn indicatief en worden in het rapport beschreven als "eerder verkennend" en "contrapunten" — de mannelijke steekproef was te klein voor regionale opsplitsing of systematische gendervergelijkingen.

Kernbevindingen relevant voor deze website

• Totale prevalentie intiem partnergeweld (ooit minstens één vorm): mannen 33,1% — vrouwen 31,3% — het verschil is statistisch niet significant. De aard verschilt echter fundamenteel.
• Psychologisch geweld: van de mannelijke slachtoffers ervoer 74,1% uitsluitend psychologisch geweld; bij vrouwen was dit 48,6%.
• Combinatie van meerdere geweldsvormen: vrouwen (48,7%) significant vaker dan mannen (23,5%).
• Fysiek geweld: vrouwen significant vaker slachtoffer (14,4% vs. 8,5%). Hoe meer het geweld fysieke of seksuele vormen aanneemt, hoe groter de genderkloof.
• Seksueel geweld door intieme partner: vrijwel uitsluitend bij vrouwen gerapporteerd (mannencijfers onder verspreidingsdrempel).

De gelijke totale prevalentie weerspiegelt fundamenteel verschillende situaties: mannelijke slachtoffers ervaren overwegend langdurig psychologisch geweld zonder fysieke component; vrouwelijke slachtoffers worden vaker geconfronteerd met fysiek en seksueel geweld en opeenstapeling van meerdere geweldsvormen.

Citatie (APA)

Janssen, C., & Vesentini, F. (2024). Gendergerelateerd geweld in België: Kerncijfers van de Europese enquête over geweld tegen vrouwen en andere vormen van interpersoonlijk geweld (EU-GBV, 2021–2022). IWEPS/BISA/Statistiek Vlaanderen. publicaties.vlaanderen.be/view-file/65943

Rapport (PDF)

Praktische literatuur voor slachtoffers

• Terri Cole — Codependentie: hooggevoelig voor de verlangens van anderen (AnkhHermes, 2025 — NL vertaling van Too Much). ISBN 9789020221749.
  Beschrijft hoogfunctionerende codependentie: hoe zorgzame, competente mensen zichzelf wegcijferen voor partners met grote emotionele noden. Hoofdstuk 5 behandelt expliciet de narcist-codependente dynamiek.
• Margalis Fjelstad — Stop Caretaking the Borderline or Narcissist (Rowman & Littlefield, 2013). ISBN 978-1-4422-2018-8.
  Introduceert het concept Caretaker (iemand die buiten de relatie goed functioneert maar thuis zichzelf volledig wegcijfert) en het FOG-mechanisme (Fear, Obligation, Guilt) waarmee controlerende partners slachtoffers gevangen houden. Biedt concrete herstelstappen.