Waarom aangifte doen — ook als je twijfelt
Van de mannen die partnergeweld meemaken, doet amper 3% aangifte. Begrijpelijk: veel mannen twijfelen of hun verhaal "erg genoeg" is, schamen zich of vrezen dat ze niet geloofd worden. Toch zijn er goede redenen om de stap te zetten:
- Bescherming. Maatregelen zoals een contactverbod of een tijdelijk huisverbod zijn pas mogelijk als de feiten bekend zijn bij politie of parket.
- Een spoor in het dossier. Elk proces-verbaal documenteert het patroon. Dat telt als de situatie later escaleert, en het beschermt je bij omgekeerde beschuldigingen na een scheiding.
- Je start geen rechtszaak. Aangifte doen betekent alleen dat de feiten officieel geregistreerd worden; het parket beslist over het vervolg.
Twijfel je of wat jij meemaakt geweld is? Lees eerst over de signalen herkennen of bel anoniem 1712.
Zo bereid je je voor
- Medisch attest. Laat letsels zo snel mogelijk vaststellen door je huisarts of de spoeddienst. Huisartsen beschikken over een standaardattest voor fysiek geweld; ook psychische gevolgen kunnen geattesteerd worden. Vraag een kopie voor jezelf.
- Verzamel bewijs. Foto's van letsels of schade, berichten en e-mails, data van eerdere incidenten, namen van mogelijke getuigen. Een gesprek opnemen waaraan je zelf deelneemt is in principe niet strafbaar — het verspreiden ervan kan dat wél zijn; de rechter beoordeelt de bewijswaarde.
- Neem iemand mee. Een vertrouwenspersoon mag je vergezellen naar het politiekantoor.
- Woon je nog samen? Denk vooraf na over je veiligheid met een veiligheidsplan.
Stap voor stap: zo verloopt de aangifte
- Acute feiten? Bel 101 (of 112 bij gewonden). De politie komt ter plaatse en stelt een proces-verbaal op.
- Niet acuut? Ga naar een politiekantoor naar keuze — je hoeft niet naar de zone waar de feiten gebeurden. In veel zones kun je online een afspraak maken via politie.be.
- Leg je verklaring af. Benoem álles: ook psychisch, verbaal en financieel geweld, en eerdere incidenten. Bij partnergeweld is de politie verplicht een proces-verbaal op te stellen (omzendbrief COL 4/2006), ook zonder zichtbare letsels.
- Laat alles akteren. Je mag vragen dat je antwoorden in je eigen bewoordingen genoteerd worden.
- Lees het pv na vóór je tekent. Je hebt het recht je verklaring te verbeteren of aan te vullen, en je bent niet verplicht te ondertekenen als iets niet klopt.
- Vraag het pv-nummer en het attest van klachtneerlegging. Daarmee kun je de zaak later opvolgen. Een kopie van je verklaring is gratis.
- Laat je registreren als benadeelde persoon. Dat kan meteen bij de politie; zo word je op de hoogte gehouden van je dossier.
Wat gebeurt er met je aangifte?
Het proces-verbaal gaat naar het parket van de procureur des Konings. Dat beslist over het vervolg:
- Seponering: de zaak wordt zonder gevolg geklasseerd, bijvoorbeeld wegens onvoldoende bewijs. Een seponering is niet definitief: bij nieuwe elementen kan het dossier heropend worden.
- Bemiddeling in strafzaken: een alternatieve afhandeling buiten de rechtbank.
- Vervolging: de zaak komt voor de rechtbank.
Als geregistreerde benadeelde persoon word je verwittigd bij een seponering (met de reden), bij het instellen van een gerechtelijk onderzoek en wanneer een zittingsdag wordt vastgelegd.
Niet akkoord met een seponering? Je kunt een klacht met burgerlijke partijstelling neerleggen bij de onderzoeksrechter; die is dan verplicht een gerechtelijk onderzoek te starten. Hieraan zijn kosten verbonden (een voorschot dat de rechter bepaalt); laat je bijstaan door een advocaat of vraag gratis eerste advies bij de juridische eerstelijnsbijstand.
Wat als je niet ernstig genomen wordt?
Mannelijke slachtoffers botsen aan het loket soms op ongeloof of een lacherige reactie. Dat is niet oké — en je staat niet machteloos:
- Je hebt recht op akteren. Vraag uitdrukkelijk dat een proces-verbaal wordt opgesteld en dat je een attest van klachtneerlegging krijgt.
- Ga elders. Je kunt bij elk politiekantoor aangifte doen, of je klacht schriftelijk richten aan de procureur des Konings.
- Zorg voor een onafhankelijk spoor. Een medisch attest van je huisarts of de spoeddienst bestaat los van het politieoptreden.
- Klacht over de politie zelf? Dien een klacht in bij het Comité P, het onafhankelijke toezichtsorgaan op de politiediensten.
- Zoek steun. 1712 is gratis en anoniem, en verschijnt niet op je telefoonfactuur.
Veelgestelde vragen
Kan ik aangifte doen zonder bewijs?
Ja. Je verklaring is op zich al een element in het dossier, en de politie moet je aangifte akteren — ook zonder zichtbare letsels of ander bewijs. Bewijs zoals een medisch attest, berichten of getuigen versterkt je dossier, maar is geen voorwaarde om aangifte te doen.
Wat kost aangifte doen?
Niets. Aangifte doen bij de politie is gratis; je krijgt kosteloos een attest van klachtneerlegging en een kopie van je verklaring. Alleen een latere klacht met burgerlijke partijstelling bij de onderzoeksrechter kost geld: je betaalt dan een voorschot (consignatie) dat de rechter bepaalt.
Kan ik mijn klacht later intrekken?
Je kunt het parket laten weten dat je geen vervolging meer wenst, maar dat stopt de zaak niet automatisch. Partnergeweld wordt ambtshalve vervolgd: het parket beslist zelfstandig of het de zaak seponeert of doorzet, ook zonder jouw medewerking.
Wordt mijn partner meteen opgepakt?
Meestal niet. Bij ernstige acute feiten kan de politie iemand maximaal 48 uur vasthouden; daarna beslist de onderzoeksrechter over aanhouding of vrijlating, eventueel onder voorwaarden zoals een contactverbod. De procureur des Konings kan ook een tijdelijk huisverbod van maximaal 14 dagen opleggen, dat de familierechtbank met maximaal drie maanden kan verlengen.