Inleiding
Vrouwelijk pleeggedrag bij partnergeweld wordt structureel onderschat. Dit is gedeeltelijk een kwestie van cijfers, maar ook van zichtbaarheid: vrouwelijke agressors zijn gemiddeld beter in staat hun gedrag te verhullen.
Hoe verhulling werkt
1. De charme-façade
Naar buiten toe charmant, sociaal vaardig en empathisch. Thuis een radicaal ander gezicht. Dit maakt het voor de omgeving — inclusief hulpverleners — moeilijk om het te geloven.
2. Omgekeerde victimisering
De vrouw doet zelf aangifte bij de politie (met of zonder verwondingen die door het verweer van de man zijn veroorzaakt), waardoor de man verdachte wordt. Juridisch ingrijpend en psychologisch verwoestend.
3. De kinderen als wapen
Dreigen met omgangsrecht, valse beschuldigingen van kindermishandeling, kinderen manipuleren tegen de vader — moeilijk te documenteren en juridisch complex.
4. Psychologisch geweld boven fysiek
Vaker gaslighting, vernedering, isolatie, financiële controle dan fysiek geweld. Minder zichtbaar, geen sporen, minder snel erkend als "echt" geweld.
5. Digitale controle als verhulling
Tracking-apps worden ook door vrouwelijke agressors ingezet. De data wordt vervolgens selectief gebruikt als "bewijs" van wangedrag van de man.
Persoonlijkheidsprofielen: wanneer extra alertheid geboden is
Dit zijn risicoprofielen op basis van onderzoek, geen diagnoses.
Borderline Persoonlijkheidsstoornis (BPS)
- Intense angst voor verlating, extreme stemmingswisselingen
- Idealisering en devaluering (voetstuk ↔ complete afwijzing)
- Manipulatief gedrag ter voorkoming van verlating (inclusief dreigen met zelfmoord)
- Impulsieve, soms agressieve reacties
Narcistische Persoonlijkheidsstoornis (NPS)
- Gebrek aan empathie voor de impact van het eigen gedrag
- Schuldverschuiving als standaardmechanisme
- Uiterst effectief in het manipuleren van omstanders, inclusief hulpverleners
Zie contextblindheid bij agressors voor het cognitieve kader achter deze patronen.
Voor hulpverleners: geen vooroordeel in beide richtingen
- Niet automatisch de vrouw geloven en de man wantrouwen
- Maar ook niet het omgekeerde doen
- Beide partijen altijd apart bevragen
- Patronen over tijd bevragen, niet enkel incidenten
- Koppeltherapie bij actief partnergeweld vermijden — het geeft de pleger extra informatie