De geselecteerde primaire bronnen laten een consistent patroon zien: (a) mannelijke slachtofferschap blijft vaak onderbenoemd door gendernormen en "ideale slachtoffer"-scripts, met directe impact op zelfidentificatie en hulpzoekgedrag; (b) detectie en bespreekbaarheid hangen sterk af van een proactieve, niet-oordelende benadering door professionals; (c) in beleid en justitie blijven definities, bewijsvoering en herkenning van psychologische geweldsvormen — inclusief coercive control — moeilijk; (d) risicotaxatie en interventie kunnen aan validiteit verliezen wanneer instrumenten en professionele kaders impliciet op mannelijke daderprofielen zijn geijkt.
Vergelijking in één oogopslag
| Onderzoeker / project | Scope | Methode | België? | Relevantie |
|---|---|---|---|---|
| Ines Keygnaert | Publieke gezondheid, geweld & zorgrespons (incl. DV/IPV, hulpzoekgedrag) | Reviews; survey-onderzoek; zorgmodelontwikkeling | Gemengd | Hoog — expliciet over mannelijke victimisatie en barrières; screening en holistische zorgpaden |
| Kasia Uzieblo | Forensische psychologie, DV/IPV-preventie, risicotaxatie; post-separation dynamieken | Kwantitatieve studies; risicofactormodellen; helplijncontext | Gemengd | Middelmatig–hoog — post-separation gedrag (gendervergelijkingen); DV + hulpzoeken in minderheidsgroepen |
| Anne Groenen | Partnergeweld, stalking, scheidingen; praktijkgericht risicodenken | Overzichts-/praktijkartikelen; trainingsmateriaal; juridisch kader | Overwegend Belgisch | Middelmatig — sterk op dynamiek en intieme terreur; inzetbaar voor herkenning en triage |
| Vivienne de Vogel | Forensische zorg, vrouwelijke geweldplegers, gender-sensitieve risicotaxatie | Toolontwikkeling; multicenter dossierstudies; psychometrie | Overwegend NL | Hoog voor hulpverleners — toont waar standaard risicotools tekortschieten bij vrouwelijke plegers |
| IPV-PRO&POL | Interdisciplinair project over IPV-processen én beleid/justitie in België | Strafdossiers; interviews slachtoffers/plegers/actoren; statistiek; Delphi | Ja (federaal) | Hoog — expliciete bevindingen over mannelijke slachtoffers: psychologisch geweld, isolatie, post-separation, institutioneel misbruik |
Ines Keygnaert
Kernpublicaties
-
"Big boys don't cry: a critical interpretive synthesis of male sexual victimization" (2020, Trauma, Violence & Abuse) — DOI 10.1177/1524838018816979 — open access — peer-reviewed
Syntheseert hoe dominante genderrollen en verkrachtingsmythes de onderrapportage van mannelijke slachtofferschap versterken, en hoe dit zelfidentificatie en hulpzoekgedrag remt. -
"Screening for and disclosure of domestic violence during the COVID-19 pandemic…" (2023, IJERPH) — DOI 10.3390/ijerph20043519 — open access — peer-reviewed
In 4.295 huisartsenpraktijken (33 landen) rapporteerde een minderheid meer disclosure; DV werd minder proactief besproken dan andere aandoeningen — onderbouwt nood aan opleiding. -
"Locked up at home: a cross-sectional study into the effects of COVID-19 lockdowns on domestic violence in households with children in Belgium" (2022, BMC Public Health) — DOI 10.1186/s12889-022-14135-3 — open access — peer-reviewed — België-specifiek
Koppelt lockdownrisico op kindermishandeling aan stress, huishoudgrootte en intergenerationele geweldsclusters; pleit voor training van zorg- en schoolprofessionals. -
"Establishing sexual assault care centres in Belgium…" (2018, BMC Health Services Research) — DOI 10.1186/s12913-018-3608-6 — open access — peer-reviewed — België-specifiek
Survey bij Belgische ziekenhuizen toont lacunes in kennis/ervaring bij zorgverleners en beperkte psychosociale follow-up.
Relevantie voor deze website
De publicatielijn koppelt mannelijke underreporting direct aan sociale scripts over mannelijkheid en "ideale slachtoffer"-beelden. Daarnaast kwantificeert en contextualiseert de lijn rond DV-screening dat disclosure in de eerste lijn beperkt blijft zonder proactieve communicatie en training.
Citaties (APA)
Depraetere, J., Vandeviver, C., Vander Beken, T., & Keygnaert, I. (2020). Big boys don't cry: A critical interpretive synthesis of male sexual victimization. Trauma, Violence & Abuse, 21(5), 991–1010. https://doi.org/10.1177/1524838018816979
Fomenko, E., De Schrijver, L., Vandeviver, C., & Keygnaert, I. (2022). Locked up at home: A cross-sectional study into the effects of COVID-19 lockdowns on domestic violence in households with children in Belgium. BMC Public Health, 22(1), 1719. https://doi.org/10.1186/s12889-022-14135-3
Fomenko, E., Keygnaert, I., Van Poel, E., Collins, C., et al. (2023). Screening for and disclosure of domestic violence during the COVID-19 pandemic: Results of the PRICOV-19 cross-sectional study in 33 countries. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(4), 3519. https://doi.org/10.3390/ijerph20043519
Vandenberghe, A., Hendriks, B., Peeters, L., Roelens, K., & Keygnaert, I. (2018). Establishing sexual assault care centres in Belgium: Health professionals' role in the patient-centred care for victims of sexual violence. BMC Health Services Research, 18, 807. https://doi.org/10.1186/s12913-018-3608-6
Kasia Uzieblo
Kernpublicaties
-
"Unwanted pursuit behavior after breakup: occurrence, risk factors, and gender differences" (2015, Journal of Family Violence) — DOI 10.1007/s10896-015-9687-9 — open access — peer-reviewed
In 631 ex-partners was het gemiddelde aantal ongewenste toenadering na relatiebreuk vergelijkbaar tussen mannen en vrouwen; voorspellers lagen in rumination, angstige hechting en borderlinetrekken. -
"Mental health and domestic violence in LGB+ persons during lockdown measures in Belgium" (2021, Tijdschrift voor Genderstudies) — DOI 10.5117/TVGN2021.2.005.DESC — open access — België-specifiek
Circa een derde van de Belgische steekproef rapporteerde minstens één DV-incident tijdens lockdown; de paper linkt DV ook aan extra hulpzoekbarrières. -
"Risicotaxatie bij partnergeweld: een stand van zaken" (2011, hoofdstuk in Partnergeweld: als liefde een gevecht wordt, Acco)
Praktijkkader voor risicotaxatie bij partnergeweld; toegang beperkt (boekuitgave).
Relevantie voor deze website
De UPB-studie toont aan dat post-separatiegedrag niet automatisch gegenderd mag worden: frequenties kunnen vergelijkbaar zijn tussen mannen en vrouwen, terwijl voorspellende factoren (rumination) differentieel kunnen werken. De DV/LGB+-paper benoemt dat dominante heteronormatieve DV-kaders groepen onzichtbaar maken.
Citaties (APA)
De Smet, O., Uzieblo, K., Loeys, T., Buysse, A., & Onraedt, T. (2015). Unwanted pursuit behavior after breakup: Occurrence, risk factors, and gender differences. Journal of Family Violence, 30(6), 753–767. https://doi.org/10.1007/s10896-015-9687-9
De Schrijver, L., De Buyser, S., Uzieblo, K., Vandeviver, C., & Keygnaert, I. (2021). Mental health and domestic violence in LGB+ persons during lockdown measures in Belgium. Tijdschrift voor Genderstudies, 24(2), 143–160. https://doi.org/10.5117/TVGN2021.2.005.DESC
Uzieblo, K., & Groenen, A. (2011). Risicotaxatie bij partnergeweld: Een stand van zaken. In A. Groenen, G. Vervaeke, & E. Jaspaert (Eds.), Partnergeweld: als liefde een gevecht wordt (pp. 251–268). Acco.
Anne Groenen
Kernpublicaties en -materialen
-
"Partnergeweld: een veelkoppige ontwrichting in afhankelijkheidsrelaties" (2021, Tijdschrift Klinische Psychologie) — open access PDF — België-specifiek
Benadrukt partnergeweld als multidimensionaal probleem met wisselende dynamieken; positioneert nood aan wetenschappelijk onderbouwde methodieken en betere afstemming met politie/justitie. -
"Hoe schat ik het risico op nieuw partnergeweld in?" (workshopdocument) — open access PDF — praktijktraining — België-specifiek
Structureert risicodenken in identificeren–inschatten–informeren, met onderscheid statische/dynamische factoren; intieme terreur als expliciete categorie. -
Als liefde overleven wordt: De vele gezichten van partnergeweld (2020, Pelckmans Pro) — ISBN 978-94-6337-224-4
Toegankelijke duiding van partnergeweld voor slachtoffers en hulpverleners; inzetbaar als publieksbron voor herkenningskaders. -
"Intieme terreur in relaties" (2021, sociaal.net) — open access
Brugtekst voor coercive control/intimate terror richting hulpverlening en publiek.
Relevantie voor deze website
Groenen's kernbijdrage zit in operationalisering: partnergeweld als dynamisch proces, met nood aan begripshelderheid, risicodenken en intersectorale afstemming. Voor mannelijke slachtoffers biedt dit een taal om psychologisch geweld, isolatie en post-separatiepatronen te rubriceren zonder het te reduceren tot "conflict".
Citaties (APA)
Groenen, A., & Reggers, S. (2021). Partnergeweld: Een veelkoppige ontwrichting in afhankelijkheidsrelaties. Tijdschrift Klinische Psychologie, 51(4), 304–312.
Groenen, A., & Dierickx, S. (z.d.). Hoe schat ik het risico op nieuw partnergeweld in? (Workshopdocument). UCLL Resilient People.
Le Compte, T.-M., & Groenen, A. (2020). Als liefde overleven wordt: De vele gezichten van partnergeweld. Pelckmans Pro. ISBN 978-94-6337-224-4.
Vivienne de Vogel
Kernpublicaties
-
"Gender-Sensitive Violence Risk Assessment: Predictive Validity of Six Tools in Female Forensic Psychiatric Patients" (2019, Criminal Justice and Behavior) — DOI 10.1177/0093854818824135 — open access — peer-reviewed
Multicenter dossiercodering van 78 vrouwen (gem. follow-up 11,8 jaar): matige predictie voor recidive in het algemeen maar lage predictie voor geweld; START (Vulnerability), HCR-20V3 en FAM scoorden relatief het best. -
"[Risicotaxatie bij gewelddadige vrouwen: ontwikkeling van de 'Female Additional Manual' (FAM)]" (2012, Tijdschrift voor Psychiatrie) — open access — peer-reviewed
Motiveert dat risicofactoren en geweldpaden bij vrouwen kunnen verschillen van die bij mannen; introduceert FAM als aanvulling op HCR-20 voor gender-sensitieve inschatting. -
"The HCR-20 in personality disordered female offenders: A comparison with a matched sample of males" (2005, Clinical Psychology & Psychotherapy) — DOI 10.1002/cpp.452 — peer-reviewed
In een NL forensische steekproef (42 vrouwen, gematcht met 42 mannen) worden bruikbaarheid en betrouwbaarheid van HCR-20 in vrouwelijke populaties onderzocht. -
Female Additional Manual (FAM): Additional guidelines to the HCR-20 Version 3 for assessing risk for violence in women (2012, Eburon) — praktijkhandleiding
Operationaliseert vrouw-specifieke risicodomeinen naast gender-neutrale kaders.
Relevantie voor deze website
De Vogel's werk ondersteunt de hypothese dat female-perpetrated IPV en coercive/psychologische patronen relatief makkelijk buiten beeld blijven wanneer evaluatie-instrumenten op mannelijke geweldpatronen zijn geijkt. De 2019-studie kwantificeert dat predictieve validiteit voor gewelddadige recidive bij vrouwen laag kan zijn, zelfs wanneer meerdere tools worden gecombineerd.
Citaties (APA)
de Vogel, V., Bruggeman, M., & Lancel, M. (2019). Gender-sensitive violence risk assessment: Predictive validity of six tools in female forensic psychiatric patients. Criminal Justice and Behavior, 46(4), 528–549. https://doi.org/10.1177/0093854818824135
de Vogel, V., & de Ruiter, C. (2005). The HCR-20 in personality disordered female offenders: A comparison with a matched sample of males. Clinical Psychology & Psychotherapy, 12(3), 226–240. https://doi.org/10.1002/cpp.452
de Vogel, V., de Vries Robbé, M., van Kalmthout, W., & Place, C. (2012). Risicotaxatie bij gewelddadige vrouwen: Ontwikkeling van de Female Additional Manual (FAM). Tijdschrift voor Psychiatrie, 54(4), 329–338.
de Vogel, V., de Vries Robbé, M., van Kalmthout, W., & Place, C. (2012). Female Additional Manual: Additional guidelines to the HCR-20 Version 3 for assessing risk for violence in women. Eburon.
IPV-PRO&POL
Kernoutputs
-
Final report (2022, BELSPO) — open access PDF — institutioneel rapport — België-specifiek
Bevat expliciete secties over slachtoffertwijfel in justitiële trajecten, bewijsproblematiek bij psychologisch/"invisible" geweld, en de moeilijkheid om coercive control te identificeren in gerechtelijke dossiers. -
Empirische bevindingen over mannelijke slachtoffers (in final report)
In de slachtofferinterviews waren 10 mannen; bij hen werd psychologisch geweld het vaakst genoemd, gevolgd door fysiek en verbaal geweld; daarnaast isolatie, post-separatiegeweld en — in twee gevallen — gedwongen seksuele handelingen door vrouwelijke partner. -
"Getting out from intimate partner violence: Dynamics and processes" (2022, Journal of Family Violence) — DOI 10.1007/s10896-020-00245-2 — open access via PMC — peer-reviewed — België-specifiek
Kwalitatieve analyse (21 slachtoffers: 18 vrouwen, 3 mannen) beschrijft acht fasen in "getting out"-processen, inclusief post-separatieperiode; mannen zijn als onderbestudeerd gepositioneerd.
Relevantie voor deze website
IPV-PRO&POL levert twee concrete evidence-hooks: (1) mannelijke slachtoffers rapporteren vaak psychologisch geweld en isolatie, aangevuld met post-separatiedynamieken en soms seksuele dwang door vrouwelijke partners; (2) slachtoffers ervaren schroom, schaamte en verwachting van ongeloof, terwijl bewijslast bij psychologisch geweld disclosure en juridische opvolging bemoeilijkt.
Citaties (APA)
Vanneste, C. (Ed.), Coene, G., Dziewa, A., Eggerickx, T., Fallon, C., Glowacz, F., Lemonne, A., Mahieu, V., Plavsic, A., Rousseaux, X., Sanderson, J.-P., Thiry, A., Vergaert, E., Withaeckx, S., et al. (2022). Intimate partner violence: Impact, processes, evolution and related public policies in Belgium (Final report). Belgian Science Policy Office.
Dziewa, A., & Glowacz, F. (2022). Getting out from intimate partner violence: Dynamics and processes. A qualitative analysis of female and male victims' narratives. Journal of Family Violence, 37(4), 643–656. https://doi.org/10.1007/s10896-020-00245-2
IPV-PRO&POL consortium. (2017–2021). IPV-PRO&POL project fiche. Belgian Science Policy Office (BRAIN-be). EN PDF · NL PDF